# Checklist review sơ đồ do AI tạo

> AI vẽ sơ đồ rất nhanh nhưng hay đoán mò những gì bạn không nói rõ.
> Chạy qua checklist này trước khi đưa sơ đồ AI tạo vào tài liệu chính thức.
> Nguồn: Khoá NextGen Business Analyst.

---

## Trước khi nhờ AI - cấu trúc prompt 4 phần

- [ ] **Loại sơ đồ** cần vẽ (Flowchart / Activity / State / Sequence / BPMN)
- [ ] **Danh sách actor** hoặc thành phần tham gia, ghi đủ cả bên thứ 3
- [ ] **Luồng happy case** theo từng bước
- [ ] **Các nhánh ngoại lệ** cần thể hiện (lỗi, huỷ, timeout, từ chối)

> Prompt yếu: *"Vẽ activity diagram cho checkout"*
> Prompt tốt: *"Vẽ activity diagram cho luồng checkout NextGen Market với 3 swimlane: Khách hàng, Hệ thống NextGen Market, Cổng thanh toán. Luồng chính: ... Nhánh ngoại lệ: thanh toán thất bại, khách huỷ giữa chừng, cổng thanh toán timeout."*

---

## 5 tiêu chí review kết quả

### 1. Đủ actor chưa
- [ ] Mọi bên tham gia thật đều xuất hiện
- [ ] AI có tự bỏ bớt actor phụ (Compliance, đội vận hành, hệ thống log) không?

### 2. Đủ nhánh ngoại lệ chưa
- [ ] Có nhánh thất bại/từ chối không, hay chỉ có happy path?
- [ ] Có xử lý timeout khi gọi hệ thống ngoài không?
- [ ] Có đường thoát khi người dùng huỷ giữa chừng không?

### 3. Ký hiệu đúng chuẩn chưa
- [ ] Hình thoi dùng cho điểm quyết định, không dùng cho bước xử lý
- [ ] Mũi tên đúng hướng luồng dữ liệu
- [ ] Không trộn lẫn ký hiệu Flowchart với Activity Diagram trong cùng một sơ đồ
- [ ] State Diagram vẽ **trạng thái**, không vẽ **hành động**

### 4. Logic có khớp nghiệp vụ thật không
- [ ] Thứ tự các bước đúng với quy trình thực tế của doanh nghiệp
- [ ] Không có bước nào bị gộp nhầm hoặc tách nhầm
- [ ] Các điều kiện rẽ nhánh đúng ngưỡng thật, không phải số AI bịa

### 5. Có chi tiết nào AI tự bịa thêm không
- [ ] Tên hệ thống, tên API, tên trường dữ liệu có đúng thực tế không?
- [ ] Có bước nào xuất hiện mà bạn chưa từng nhắc tới trong prompt?
- [ ] Các con số (thời gian chờ, ngưỡng duyệt) có căn cứ không?

---

## Lỗi AI hay mắc

| Lỗi | Biểu hiện | Cách phát hiện |
|---|---|---|
| Gộp nhầm hai trạng thái | "Đang xử lý" và "Đang giao" bị gộp làm một | Đọc lại vòng đời đối tượng theo thời gian |
| Bỏ sót actor phụ | Không có Compliance, không có hệ thống log | Đối chiếu với Stakeholder Matrix |
| Sai hướng mũi tên | Dữ liệu chảy ngược chiều thực tế | Đi theo từng mũi tên và đọc thành câu |
| Chỉ vẽ happy path | Không có nhánh nào rẽ ra | Đếm số điểm quyết định - thường phải có ít nhất 1-2 |
| Bịa ngưỡng số | "Duyệt nếu điểm ≥ 650" trong khi thực tế là 700 | Đối chiếu với quy tắc nghiệp vụ đã chốt |

---

## Quy trình khuyến nghị

```
AI Generate  →  BA Review  →  BA Chỉnh sửa  →  Senior review  →  Đưa vào tài liệu
```

AI làm bản nháp nhanh. **BA vẫn là người chịu trách nhiệm cuối cùng** về tính đúng đắn -
AI không biết bối cảnh nội bộ thật sự của doanh nghiệp bạn.